28 maart 2023 Hollandse Schouwburg. - station Diemen
De eerste etappe begint hier omdat voor de meeste joden de ellende van transport begon in de Hollandse Schouwburg. Toen ik dit stuk liep was de Hollandse Schouwburg in verbouwing samen met het nog te openen en er tegen over liggend Nationaal Holocaust Museum. Op 25 januari 2025 heb ik deze plaatsen bezocht en die er nu bijgevoegd.
De Hollandse Schouwburg werd in het begin van de bezetting een cultureel centrum voor uitsluitend joden. In 1943 werd het een verzamelplaats voor transporten van joden. Eind 1944 kwam daar een eind aan. Na de oorlog stond het leeg. In 1947 kocht een stichting het pand om te voorkomen dat het weer een schouwburg zou worden. Later werd besloten het een herdenkingsplaats te laten zijn. De voorgevel en voorgebouw werden gerestaureerd en de schouwburgzaal werd afgebroken.
Voormalige schouwburgzaal met gedenkmonument aan de achterzijde. Op de wanden links en rechts zijn portretten met naam aangebracht
Tegenover de Hollandse Schouwburg stond de Hervormde Kweekschool, wat nu de plaats van het Nationaal Holocaust Museum is. Daarnaast was een crèche. Op de verzamelplaats Hollandse Schouwburg werden jonge kinderen tot 13 jaar van hun ouders gescheiden en naar de er tegenoverliggende crèche gebracht. Het is toendertijd gelukt vele kinderen via de kweekschool te laten vluchten.
Het museum begint met een iconische foto van Sieg Maandag gefotografeerd door een Amerikaanse fotograaf tijdens de bevrijding van het kamp Bergen-Belsen. In februari 1944 is hij op vijf jarige leeftijd met zijn ouders en zusje naar Bergen-Belsen afgevoerd. Zijn vader wordt in november 1944 naar Sachsenhausen verplaatst en overlijdt daar in maart 1945. Zijn moeder wordt verplaatst naar Neuengamme en leeft nog bij de bevrijding. Als zij bij terugkeer bij het Rode Kruis informeert naar haar kinderen krijgt ze horen dat ze niet meer leven. De foto van Sieg gepubliceerd in Life doet een scholgolf door de wereld gaan. Een oom van Sieg in Amerika herkent hem en stuurt Life op naar zijn moeder, die spoedig met haar kinderen wordt verenigd. Sieg kent daarna nog een bijzonder leven.
Ik zou vele dagen nodig hebben om al het beeld- en geluidmateriaal te zien en te beluisteren. Een paar voorbeelden, de volgende spreekt voor zichzelf.
Henriette Pimentel was directrice van de crèche. Ze wist met anderen honderden kinderen uit de crèche te bevrijden. Uiteindelijk werd ze zelf ook naar Auswitschz afgevoerd en direct na aankomst vermoord. Van kunstenares Virginie Keezer-Slijper kreeg ze verschillende textielapplicaties om de crèche op te vrolijken.
16e eeuwse portretten van koning Hendrik VII en Elisabeth van York. Roofkunst uit de verzameling van Herman Göring . Men heeft de rechtmatige eigenaar nog niet kunnen opsporen.
Achtiende eeuwse Delftse schotel, waarvan de rechthebbende nog niet is opgespoord.
De joodse veelbelovende kunstschilder Max van Dam won in 1938 de Zilveren Prix de Rome. Op zijn vlucht in 1942 naar Zwitserland werd hij in Frankrijk vlak bij de Zwitserse grens verraden en uiteindelijk naar Sobibór afgevoerd, Hij ontliep onmiddellijke vergassing omdat hij nog werken voor SS-ers mocht maken, maar dat was tijdelijk uitstel. Hier een zelfportret van hem.
Ik ga na dit indrukwekkende bezoek weer verder. In het Oosterpark staat de ribes en de forsythia mooi te bloeien.
Struikelsteen in de Transvaalbuurt.
Alle treintransporten begonnen op station Amsterdam-Muiderpoort, eerst naar kamp Westervoort of kamp Vught.
De joodse begraafplaats Zeeburg is de enige joodse begraafplaats in Amsterdam, Toen de begraafplaats in Muiderberg van de Hoogduits joodse gemeente vol begon te raken, werd die hier in 1714 aangelegd. Er zijn ongeveer 100.000 graven geweest. Jarenlang is de plaats aan vernieling en verloedering blootgesteld geweest en er werd een weg doorheen gelegd. Na aanleg van het Flevopark is de begraafplaats er in opgenomen en werkt men aan herstel.
Zomerklokjes (aan het begin van de lente in het Flevopark.
Daslook in het Flevopark.
Langs het Amsterdam-Rijnkanaal.
De Nesciobrug kis gekromd gebouwd. Dit was noodzakelijk omdat de gemeente Diemen tegen de bouw was en hij langs de gemeentegrens van Diemen gebouwd moest worden.
7 april 2023 Station Diemen - Station Weesp
Oude Smidse in Diemerbrug
Het Diemerbos is zeer uitgestrekt en waterrijk.
Via de spoorbrug steek ik het Amsterdam-Rijnkanaal over.
Uitbundige sleedoornbloei
2 april 2023 Muiderberg - Station Weesp
tegen de richting
Van Muiderberg naar Weesp loop ik over de voormalige Zuiderzeedijk. Die is van klei en omdat het veel geregend heeft, wordt het een glibber- en glijpartij met een laag klkei onder je zolen. Wel steeds mooi zicht over het water.
Ook aardige strandjes.
Het Muiderslot komt in zicht.
Bijna bij de ingang.
De binnenplaats van het kasteel. De weergangen, zoals links op de foto liepen allemaal dood, zodat de vijand bij binnendringen vastliep.
Bij het kasteel hoort ook een complex tuinen. Hier een nog wat kale berceau.
De grote kerk van Muiden. De romaanse toren stamt uit de 12e eeuw. De toreningang ligt nu grotendeels onder het maaivlak.
De vroegere zeesluis van Muiden.
Lopend langs de Vecht naar Weesp.
Torenfort aan de Ossemarkt te Weesp.
De gotische grote kerk van Weesp met ook een romaanse toren.
Het 18e eeuwse stadhuis van Weesp, gebouwd op de plek van het vroegere stadhuis. Het is nu ook een museum.
Zicht op de grote kerk vanuit het stadhuis.
De gigantische hal op de eerste verdieping van het stadhuis met een zeer fraaie vloer en veel stucwerk. Het lijkt rechthoekig, maar is het niet.
Doorgang naar de vroegere rechtszaal.
18 maart 2023 Muiderberg - station Naarden - Bussum
De Joodse begraafplaats te Muiderberg. Ook een monument van Jodenvervolging, niet van WO II, maar van drie eeuwen eerder. Begin 17e eeuw kwamen vervolgde Portugese Joden naar ons land, iets later volgden z.g. Hoog-Duitse Joden uit Midden- en Oost Europa. De eerste groep was vermogend, de tweede groep straatarm. De Hoog Duitse Joden kochten in 1642 deze begraafplaats, waar nu 45.000 graven zijn. De Joden werden hier toentertijd gedoogd, maar waren van vele beroepen uitgesloten.
Ik steek de A1 over, 16 baans! In mijn jonge jaren tufte ik hier op mijn motorfiets van Deventer naar de Zaan op een tweebaansweg.
Ik bereik het natuurgebied Naardermeer.
Het Naardermeer.
De Machine, het voormalige gemaal dat het Naardermeer leegpompte voor landbouw. Door de grote hoeveelheid kwel bleek dat niet rendabel en liet men het weer vollopen. De Machine is tegenwoordig een eenvoudige horeca.
Nogmaals het Naardermeer. Op het water zijn alleen twee meerkoeten te zien.
Een aardig optrekje aan het Naardermeer.
Deze grauwe gans loopt vol misbaar voor mij uit.
Klein hoefblad staat overal vol in bloei.
Gallowayfamilie met fraaie vachten.
25 februari 2023 Hilversum station - Naarden Bussum station
Tegen de richting in.
Bij Hilversum Mediapark ga ik even van de route af en over het spoor
om het zeer interessante instituut voor beeld en geluid te bezoeken.
De Westerheide
De Bussumerheide
Een grote tak is uit een berk gescheurd. Deze Hooglander weet de malse twijgjes zeer te waarderen.
De St. Vitiskerk van Cuypers uit 1884 in Bussum. In 1982 aan de dienst onttrokken, waarna leegstand.In 1988 was er een grote brand, waarbij o.a het monumentale orgel werd verwoest. Nu is de kerk verbouwd tot 32 appartementen.
De er vlakbij gelegen Vredekerk uit 1914 heeft hetzelfde lot ondergaan. Hierin zijn 18 appartementen. Het appartement in de toren heeft vijf verdiepingen.
q
De oude begraafplaats van Naarden werd in 1830 gesticht en staat nu vol met bloeiende boerenkrokussen.
Geheel achterin bevindt zich de joodse begraafplaats.
De eerste synagoge van Bussum uit 1919.
19 februari 2023 Hilversum station - Hilversum Sportpark station
De 15 e eeuwse Grote kerk in Hilversum brandde in 1629 af. Na herbouw gebeurde dat nogmaals in 1766 en 1971. De toren leed ook steeds schade, maar heeft zijn oorspronkelijke vorm behouden.
Eind 18e eeuw werd het begraven in kerken steeds minder gewenst bevonden en zo ontstond er dicht bij de kerk een begraafplaats, Deze begraafplaats " Gedenkt te sterven" is al bijna 100 jaar gesloten en nu een stadstuin.
Hier bevindt zich ook een Mauthausenmonument. Tewerkgestelde gedeporteerden moesten onder erbarmelijke omstandigheden werken in een steengroeve bij het Oostenrijkse Mauthausen. Er werd graniet gewonnen, waarvan een stuk in het monument is verwerkt. Een oudoom van mijn dochters is daar bezweken.
Een bijzonderheid in de bebouwde kom van Hilversum is de diep ingesneden Gooise vaart. Via de Vecht en de 's Gravelandse vaart konden zo bouwmaterialen naar Hilversum verscheept worden. Tot 1937 heeft het dienst gedaan. Daarna zijn de oevers begroeid geraakt.
Op verschillende plekken passeer ik z.g. struikelstenen, de tekst er op spreekt voor zichzelf.
In Nieuw Loosdrecht worden voor de oorlog joodse kinderen die uit het buitenland gevlucht zijn in een paviljoen opgevangen. In 1942 worden ze getipt dat er een razzia aankomt en worden 49 kinderen op onderduikadressen gebracht, Door verraad overleven 23 van hen de oorlog niet.
Ik ga even van de route af om de voorjaarsflora bij kasteel Sypesteyn te bewonderen. In het bijgebouw moet ik mijn toegangsbewijs voor het park halen.
Krokussen, winteraconieten, stinkend nieskruid, maar vooral miljoenen sneeuwklokjes.
In nieuw Loosdrecht staan vele boerderijen uit de 17e en 18e eeuw.
De winterse Hoorneboegse Heide.
18 februari 2023 Baarn station - Hilversum Spotpark station
Tegen de richting in.
Omdat de route vrijwel geheel langs de spoorlijn loopt, ga ik al snel van de route af om over het landgoed Buitenzorg te lopen. Het was oorspronkelijk 200 ha groot. Op 7,5 ha is nu het grootste scoutingcentrum gevestigd met talloze kampeerplekken met aansprekende namen.
Het voormalige koetshuis van Buitenzorg.
In 1696 kocht Marcus Mamuchet een stuk grond van 3 km lang en 300 m breed om er een buitenplaats, het huidige kasteel Groeneveld, te bouwen. Hij begon met de de bouw van een boerderij "De Ossenstal" recht tegenover het te bouwen buiten, zodat werklieden een onderkomen hadden tijdens de bouw.
Hierna werd de Oranjerie, rechts en het koetshuis, links buiten beeld gebouwd en als laatste het huis, wat nu het middengedeelte van het hoofdgebouw is. Het was een getrouwe kopie van zijn huis aan de Keizersgracht. Een latere eigenaar heeft de zijvleugels er aan laten bouwen.
Een imposante ingang. Ik krijg hier een privérondleiding van anderhalf uur.
Dit zie je als je via de hoofdingang naar binnen komt.
Doorkijkje van het trappenhuis naar de lichtkoepel.
Uitzicht op het park
Ik vervolg mijn pad door het park in Engelse landschapsstijl.
Rechts achter is een grote opgeworpen heuvel. De eerste eigenaar wilde daar een wijngaard aanleggen, maar daar is nooit wat van gekomen.
12 februari 2023 Amersfoort station - Baarn Station
Vooraf bezoek ik museum Kade.
Op mijn wandeling kom ik langs de oude begraafplaats Westerkwartier in Amersfoort. Ik kan het niet nalaten daar ook een wandeling te maken tussen scheve en met mos overgroeide zerken. Een oase van rust. De joodse begraafplaats , waar in mijn beschrijving alleen aandacht wordt besteed, ligt aan de andere kant van de Soesterweg en telt 3800 graven zonder romantiek.
Om een lang stuk asfalt te vermijden, maak ik een onverharde omweg langs de Eem. Hier de 17e eeuwse boerderij Kleine Melm, dat toendertijd ook veerhuis en café was.
19 november 2022 Amersfoort Schothorst - Amersfoort station
Vanaf Station Schothorst loop ik naar de oude binnenstad, die ik bij de Koppelpoort betreed.
Het grijze gebouw is de woning en school, waar Mondriaan zijn eerste levensjaren doorbracht. Het hier ondergebrachte Mondriaanhuis wil het leven en de ontwikkeling van Mondriaan laten zien.
De synagoge uit 1727. De joodse gemeente is nog zeer actief en heeft twee rabbijnen.
De Tinnenburg is een stadsmuur die in 1452 tot muurhuis is verbouwd.
De lange Jan. Toren zonder kerk. Na de reformatie werkte men met buskruit in de kerk tot een ontploffing de kerk verwoestte en met vele doden als gevolg.
Na de bebouwde kom mag ik genieten van een aardige boswandeling.
Bij museum Kamp Amersfoort is mijn volgende stop. Op deze wandschildering is het toenmalige kamp te zien. Mijn vader had het twijfelachtige genoegen hier ook te mogen bivakkeren. Het linker deel was voor het personeel, rechts het gevangenenkamp.
De enig overgebleven wachttoren.
Drie maal per dag was er appel, aangegeven door deze klok.
Als alle gevangenen geteld waren, mochten ze weer inrukken.
Nieuw aangekomenen, nadat ze al hun kleren en bezittingen hadden afgegeven. een dag in de Rozentuin (een lange smalle gang tussen prikkeldraad) staan. Daar hadden ze zicht op wat hen te wachten stond.
De eerste jaren van de oorlog mochten gevangenen een 350 m lange en meters diepe schietbaan uitgraven met schop en kruiwagen. De schietbaan is uitsluitend gebruikt voor executies.
Monument voor de omgebrachte gevangenen.
Loopgraven rond het kamp.
Het museum zelf is ondergronds en heeft een beklemmende sfeer.
Behalve zeer armoedige kleding kreeg met dit als uitrusting. Het dagmenu bestond 's morgens uit vocht dat koffie heette, 's middags waterige koolsoep en 's avonds twee halve sneden brood, waarvan men ook nog moest ontbijten. Geen wonder dat mensen stierven van ondervoeding. De laatste oorlogsjaren verbeterde het iets doordat het Rode Kruis extra voedsel bracht.
Na de oorlog heeft men heel veel moeite moeten doen om alle overledenen te vinden die op zeer veel plaatsen op een onmetelijk groot terrein waren begraven. Ook hadden de Duitsers bij het verlaten van het kamp alle documenten verbrand. Hier een paar schoenen uit een graf.
3 december 2022 Statioin Nijkerk - Station Amersfoort Schothorst
Weer tegen de richting in.
Nijkerk heeft vele mooie panden uit verschillende eeuwen. Hier een fraai jugendstil balkon.
De van oorsprong middeleeuwse kerk heeft in de 18e eeuw zijn torenspits verruild voor een barokke toren met carillon. De stad kon zo met zijn rijkdom pronken, verkregen door de tabaksteelt. De grote deuren op de voorgrond dienden voor de brandspuit.
Dit van oorsprong middeleeuwse pand was tot de reformatie een gasthuis. Daarna huisvestte het lange tijd een Latijnse school. In 1731 vond er een grote verbouwing plaats. Eind 18e eeuw werd het een pakhuis en nu is het een museum.
Opvallende nieuwbouw in Vathorst.
Een strook moerasbos in het boerenland markeert de plaats waar Karel van Egmond, landheer van Gelre in 1502 begon met de aanleg van een kanaal van de Zuiderzee naar de Rijn bij Wageningen. Het moest een verdedigingslinie tegen de bisschop van Utrecht zijn (12 m breed en 2 m diep). Tevens kon overtollig water uit de Gelderse Vallei afgevoerd worden. Vanaf de Zuiderzee zijn ze nooit verder dan 5 km gekomen.
De r.k. kerk in Hooglanderveen heeft een bijzondere voorgevel.
11 februari 2023 Station Putten - Station Nijkerk
Weer tegen de richting in.
Het Westerborkpad is afwijkend van andere langeafstandspaden, in die zin dat ze zo veel mogelijk rolstoeltoegankelijk wil zijn. Doordat ze de route zo veel mogelijk dicht bij de spoorlijn willen later lopen, wordt het soms moeilijk om een aantrekkelijke route vinden. Vandaag staat in het boekje voor rolstoelen zeer toegankelijk is.
Hoe ga je dan over zo'n hoog hek heen?
En hoe passeer je dan dit watertje en daarna een paadje dat half zo breed is als een rolstoel? Bovendien loop ik vandaag ook op smalle asfaltwegen waar regelmatig zware vrachtauto's langskomen met voer voor de bio-industrie, die de hele weg in beslag nemen, Ik kan nog in de berm springen, maar een rolstoel slaat zo om.
Vergraste heide op landgoed Oldenaller.
Vennetje op Oldenaller.
Watertje op Oldenaller
Een imposante eik
Een tapijt van sneeuwklokjes.
Het oude 18e eeuwse gedeelte van het stadhuis van Nijkerk, links en rechts ervan is een uitgebreide nieuwbouw.
In 1637 kwam er een weeshuis in het Catharinaklooster. In 1860 ontstond deze nieuwbouw. Enige eisen tot toelating waren: Alleen wettige kinderen uit Nijkerk van uitstekende gezondheid, recht in gereformeerde leer en niet ouder dan 10 jaar. Bovendien moest de gehele nalatenschap van de ouders aan het weeshuis geschonken worden.
5 augustus 2023 Station Putten - Station Harderwijk
Ik passeer kasteel Vanenburg
Over de bloeiende Groevenbeekse Heide
Bij station Ermelo ga ik van de route af Ermelo in om molen de Koe e museum het Pakhuis te bezoeken.
Op 7 november wilden de geallieerden een bombardement uitvoeren op de spoorlijn bij Ermelo. Er werd echter een woonhuis van een familie met evacués getroffen. Negen mensen kwamen om. Dit monument wil hen gedenken,
9 april 2023 station Harderwijk - station Nunspeet
Ik kom de binnenstad van Harderwijk binnen door de voetgangersdoorgang onder de in 1830 grotendeels gesloopte middeleeuwse Smeepoort. Boven de doorgang bevindt zich een verwarmde wachtersruimte en er boven is nog een stukje van de weergang zicht baar.
Poortje van het vroegere weeshuis.
De middeleeuwse Grote Kerk is net al de Utrechtse Dom een stuk kleiner dan oorspronkelijk. In 1797 stortte de hoge toren op het schip en werd grotendeeld vernield en niet herbouwd.
Het restant van de kerk blijft echter zeer bezienswaardig.
Prachtige ingangspartij van een in 1763 verbouwde oudere woning. De wapens van de eerdere bewoners zijn boven de deur afgebeeld.
Hier stonden drie middeleeuwse panden, waar zich ook het stadhuis bevond. In 1837 werden ze samengevoegd tot een neoclassicistisch gebouw.
Hier loop ik in de juiste tijd.
Pad naar de synagoge
In 1759 ontstond hier de eerste synagoge, die in 1839 vergroot werd.
Ik steek de Hierdense Beek over.
Het Hulshorster Zand,
Veluwse savanne,
15 april 2023 station Nunspeet - Vierhouten - station Nunspeet
Een bosven.
Een nagemaakt onderkomen uit het verscholen dorp.In 1943 en 1944 zaten hier zo'n 100 onderduikers, zoals joden en piloten in diverse ondergrondse onderkomens. Omdat twee Duitsers hier gingen jagen, werd het ontdekt. Acht bewoners werden ter plekke gefusilleerd. de rest wist te ontkomen. Godfried Bomans was de bekendste bewoner.
De Waskolk, een belangrijk natuurterrein.
De Zandenplas, ontstaan door zandwinning en nu recreatieplas.
22 april 2023 station Nunspeet - 't Harde - station
Prachtige zandverstuiving op landgoed De Haere. Wel een lang stuk ploeteren door het mulle zand.
Ven met jeneverbessen.
Vandaag zie ik duizenden krenteboompjes.
In close-up.
Een oud boerderijtje.
29 april 2023 station 't Harde - Elburg - 't Harde
Weilanden vol paardenbloemen en pinksterbloemen.
En in de verte koolzaadvelden.
Na anderhalf uur ben ik even van het asfalt af en loop ik langs de Puttener beek op de grens van het landgoed Old Putten, waar vroeger een kasteel stond. Na afbraak werd er op de fundamenten een landhuis gebouwd. Op het terrein bevindt zich nu een camping.
Een plant die bij buitenplaatsen hoort is de prachtframboos.
Ik kom de stad Elburg binnen via het begijnendijkje Hier staan nog twee theekoepels.
Een derde is later naar de stad verplaatst.
Op diverse plaatsen zijn nog resten van de middeleeuwse ommuring,
die later vervangen werd door een omwalling.
Op de omwalling ligt de joodse begraafplaats.
De Grote kerk van Elburg.
Deze onderdoorgang geeft toegang tot de kloostertuin.
De Feithenhof is in de 18e eeuw door een rijke dame gesticht als bejaardenhuis.
In 1393 krijgt Arent thoe Boecoop opdracht van de hertog van Gelre om het meermaals door overstromingen geteisterde Elburg te verplaatsen en hier tevens een nieuw kasteel voor de hertog te bouwen. de hertog is zo tevreden over de snelle realisatie van dit plan, dat hij het kasteel aan Thoe Boecoop schenkt. Helaas overlijdt hij al na een jaar en zo komt het dat het gebouw van 1400 tot 1954 stadhuis van Elburg is. Tegen woordig is er het orgelmuseum in gevestigd. Dit is de achterzijde van het pand aan de Hondegatsteeg. In de kelders bevonden zich de kerkers, die gaten werden genoemd. Je werd er honds behandeld, zodat men sprak van de Hondsegatensteeg, dat men later verbasterde. Het gezegde "in de gaten houden" vind hier ook zijn oorsprong.
Dit poortje gaf toegang tot de synagoge. In het hebreeuws staat er boven: Wij wandelen in gezelschap naar het huis van God.
Na de oorlog is de synagoge ontmanteld en deed jaren lang dienst als oefenruimte voor koren, Alleen de vrouwengalerij is nog oorspronkelijk. Nu is er het Sjoelmuseum gevestigd, In het midden staat en schaalmodel van de synagoge met binnen de oorspronkelijke aankleding.
Er is enorm veel informatie over het joodse geloof en de joodse families. Na afsluiting van de Zuiderzee en afname van de visvangst, waren al veel Elburgenaren, ook van joodse afkomst naar elders vertrokken.
Een Pesachbord.
Ook aan de holocaust wordt ruimschoots aandacht geschonken.
Kamppet van Johan Bloemendal. In 1938 vluchtte hij vanuit Düsseldorf naar Nederland, nadat zijn winkel in de Kristalnacht kort en klein was geslagen. In april 1944 werd hij verraden en met vrouw en kind op transport gesteld naar Auschwitz. Vrouw en kind worden al snel na aankomst vermoord. Hij weet tot de bevrijding door de Russen in leven te blijven. Na een lange, barre tocht door Rusland Komt hij vie de Zwarte Zee en Marseille in Amsterdam terug. Zijn kamppet houdt hij bij zich. Zijn zoon uit een tweede huwelijk heeft hem aan het museum geschonken.
De terugtocht naar 't Harde verloopt landschappelijk gezien veel beter.
Zwaluwenburg. Ook hier werd in de 18e eeuw op de fundamenten van een middeleeuws kasteel een fraai landhuis gebouwd.
De Tuinen van Vogel zijn vooral in de zomer schitterend om door te lopen. Er is ook een lang blotevoetenpad. Een jong stel loopt hem in omgekeerde volgorde en zien daarom deze waarschuwing niet. Ze schrikken enorm als ze diep in de blubber wegzakken.
De bossen beginnen voorzichtig groen te kleuren.
27 april 2023 station 't Harde - station Wezep
De krentenboompjes zijn uitgebloeid, de brem begint.
Heide met jeneverbes.
Meneer vink voelt zich duidelijk niet lekker. Ergens tegen aan gevlogen of ziek.
Multifunctionele zitbank.
Aan de noordkant van de Veluwe gaan de bossen abrupt over in vlak agrarisch land.
Ik loop een heel stuk over het Landalpark 't Loo.
13 augustus 2023 station Wezep - Hattem
De Wezepse Heide is voor een groot deel dichtgegroeid met bos. Er worden nu meer open plekken gemaakt.
Gelukkig zijn er nog grotere stukken met bloeiende hei.
Overal staan nu paddenstoelen in het bos. Misschien is dit de stevige braakrussula.
Wellicht een roodsteelfluweelboleet.
Op vochtige plekken groeit de reuzenbalsemien.
Het 17e eeuwse landhuis Mollecaten.
De watermolen van Mollecaten. Van oorsprong een papiermolen, maar na de opkomst van papierfabrieken omgebouwd tot korenmolen. Vlak ernaast ligt de herberg Mollecaten, waar ik in mijn jonge jaren meermaals kwam als we op bezoek gingen bij mijn grootmoeder in Zwolle.
DEe Wiessenberger Kolk vanaf de IJsseldijk.
Kikkerconcert voor de stadsmuur van Hattem.
Het z.g. Daendelspoortje in de stadsmuur. Daendels zou zijn vrouw geschaakt hebben en door dit poortje hebben weggevoerd. In de middeleeuwen stond hier de Nieuwstadspoort.
Idyllisch straatje in Hattem.
De middeleeuwse Dijkpoort, bij de restauratie door Cuypers van een nieuwe bovenkant voorzien, Het kleine witte huisje is het vroedvrouwenhuisje. De vroedvrouw werd door de gemeente betaald om vrouwen van arme gezinnen gratis bij te staan tijdens bevallingen.
De kelderverdieping van het stadsmuseum is een wirwar van gangetjes en trappetjes. Het herbergt de afdeling archeologie.
26 augustus 2023 station Zwolle - Hattem
De prachtige villa De Vijverberg met bijbehorend park werd in 1875 opgeleverd in opdracht van een bierbrouwer. Op de achtergrond het Manhattan van Zwolle.
Zwolle ligt niet aan de IJssel. Het kon de Zuiderzee bereiken via het Zwarte Water. Eeuwen lang probeerde het een verbinding met de IJssel te verwezenlijken, maar de steden Kampen en Deventer verzetten zich daar hevig tegen. Koning Willem I vond dat daar verandering in moest komen en liet de Willemsvaart aanleggen in 1819. Uiteindelijk bleek het kanaal te smal en ook vormden de vele bruggen een obstakel. Daarom werd in 1985 het nieuwe Zwolle -IJsselkanaal in gebruik genomen en ligt de Willemsvaart er war verlaten bij.
Reuzenzwammen.
De sluis bij Katerveer aan de IJssel. Hier lag in de middeleeuwen het kerkdorp Katen, maar dat werd in de 17e eeuw door de IJssel verslonden. In 973 is er al sprake van een tol bij Katen. In 1385 wordt het veer voor het eerst genoemd. Het vormde een belangrijke schakel tussen Zwolle en Amersfoort. Dat bleef zo tot 1930, toen de eerste verkeersbrug tot stand kwam. Bovenstaande sluis is bijzonder omdat de sluisdeuren niet in dezelfde richting staan. Hij was overigens al weer te klein en werd ernaast een grotere aangelegd. De sluisdeur aldaar is nu vervangen door een gemaal.
Via de nieuwe spoorbrug steek ik de IJssel over. Op de achtergrond de verkeersbrug uit 1930.
Door dit straatje loop ik in Hattem naar het Anton Pieckmuseum op de Noordwal.
De romaanse Andreaskerk werd tot 1500 verbouwd tot een gotische kerk.
Het 16e eeuwse Siegelorgel. Eind vorige eeuw is het hoofdorgel vervangen.
Het grote orgel van de firma Flentrop.
Ook hier weer prachtige gewelfschilderingen
en gewelfaanzetten.
13e eeuwse doopvont van Bentheimer zandsteen.
Uitzicht op het stadje door een schietgat in de weergang van de Dijkpoort.
28 mei 2025 De Lichtmis - station Zwolle
tegen de richting in.
Het eerste stuk gaat over zandwegen door een weidegebied: De Tolhuislanden.
Op de oevers van de sloten staat veel grote pimpernel
en echte valeriaan.
Een Canadese gans loopt in een weiland naast me een heel stuk met me op, terwijl hij veel geluid maakt.
Knuffelbeestjes.
Ik nader de stuw van Vechterweerd. Om scheepvaart mogelijk te maken is er een schutsluis aangelegd.
Over de stuw stort het water 1,5 m naar beneden.
Om vissen ook een mogelijkheid te geven de stuw te passeren is een vistrap aangelegd.
Deze reiger denkt daar een makkelijk maaltje te krijgen.
Waterwingebied Vechterweerd,
Vechtdal.
Een lange spoorbrug over de Vecht.
De Berkumerkolk
Oliemolen De Passiebloem. Eens stonden hier aan de Nieuwe Vecht vijf oliemolens.
Het Westerborkpad gaat natuurlijk ook langs de synagoge van Zwolle. Van de 600 joden in Zwolle overleefden ook hier weinigen de oorlog. De synagoge is nog in gebruik en ook te bezichtigen.
18 mei 2024 De Lichtmis -Staphorst
Kilometers asfalt stampen met links weilanden en rechts de spoorlijn.
Tussen de weg en de spoorlijn is nog een sloot. Hierlangs staat een eindeloze rij gele lissen, die voor nog wat kleur zorgen.
Voor 1930 bestond deze streek uit woeste heidegrond. In de crisisjaren werden hier vier kampen opgericht om de grond te ontginnen voor landbouwgrond en bos (nu boswachterij Staphorst). In 1942 richten de Duitsers kamp Wijde Gat als kamp in voor joodse dwangarbeiders. Aan het eind van dat jaar werden ze via Westerbork naar de vernietigingskampen gestuurd.
In het bos is het weer heerlijk lopen.
Staphorster boerderijen. Tot mijn verrassing lopen er nog aardig wat vrouwen in klederdracht rond.
6 juni 2024 Meppel -Staphorst
tegen de richting in.
Het Wilhelminapark in Meppel. Het water is een parallelstroom van de rivier de Reest. Een zeldzaam geval van een rivier die nauwelijks door de mens is veranderd omdat hij de grens tussen Drenthe en Overijssel aangeeft.
Een theekoepel gebouwd in 184o door notaris Kniphorst, tevens burgemeester van Meppel. De brede deuren waren noodzakelijk omdat de dames toen hoepelrokken droegen.. Later werd het een damessociëteit. weer later een woonhuis voor een heel gezin. Tenslotte was het zo vervallen dat de brandweer het als oefenobject gebruikte. Toen men een weg op de plek van het gebouwtje wilde aanleggen, moest het gesloopt worden. De natuurbeschermingswacht kocht het voor 2,5 gulden en bouwde het weer prachtig op een stukje verder. Het is nu hun vergaderruimte. Een replica van deze theekoepel bevindt zich in het openluchtmuseum in Arnhem.
Het verharde traject tussen Meppel en Staphorst is niet bijster interessant. Gelukkig maakt de museumboerderij in Staphorst dat weer goed.
Boven alle Staphorster boerderijdeuren prijkt een gietijzeren levensboom.
Tot 1950 sliep de hele bevolking nog in bedsteden. Diagonaal geplaatste plavuizen en aan de wand Makkumer tegels vind je in elke oude Staphorster woonkamer.
Makkumer tegels.
Ook met religieuze voorstellingen.
De deur naar de deel. Al het serviesgoed wat hier te zien is, diende uitsluitend om mee te pronken.
Vroeger waren alle boerderijen zelfvoorzienend. Hier de karnton die door een rosmolen werd aangedreven, door de deur naar de deel nog te zien.
Oude foto toen de rosmolen nog in bedrijf was.
Op elke boerderij werd wol gesponnen, maar het weven van stoffen werd vaak uitbesteed. Het weefgetouw rechts is eeuwen oud en heeft tot ver in de 20e eeuw dienst gedaan.
In Staphorst draagt nog een groot aantal vrouwen de klederdracht. Hier de dracht voor de zondagse kerkgang. Links bij zware rouw midden lichte rouw en rechts normaal. Grote zilveren schoengespen, zilveren beslag aan de bijbel. Het mutsje dragen ze over het oorijzer.
Er is nu een speciale tentoonstelling over beddengoed, De waslijn was niet alleen om te drogen, maar ook om met je goed te pronken.
9 mei 2024 Koekange - Meppel
tegen de richting in
Ondanks veel verharding, geen onaardig traject.
Het 19e eeuwse kerkje ligt buiten het dorp in het groen verscholen. Het is een rijksmonument.
Het landschap waar ik vandaag doorheen loop.
In Berghuizen staat een kerkje met een monumentaal orgel, maar de kerkdienst is nog niet afgelopen, dus doorlopen. Achter het kerkje ligt het Barger Trekgat. Van oorsprong is het een pingo ruïne, waar later turf uit gewonnen is. Landschappelijk een mooi stukje.
Een groot deel van het traject loop ik langs de Wold Aa. Van de hoger gelegen delen van Drenthe lopen vele riviertjes die het water naar lager gelegen delen voeren. Vroeger kronkelde hij sterk en ging hij door veengebieden. het veen is ontgonnen en de mens heeft de rivier ook vrijwel rechtgetrokken.
Monumentale boerderij langs de Wold Aa.
Bij Blijdenstein is nog een stuk oude loop zichtbaar.
Ik nader de middeleeuwse Bartholomeuskerk in Blijdenstein.
Aan dit muurstuk is goed te zien dat het oorspronkelijk een romaanse kerk was.
Engelgaarde is een voormalige zandwinplaats,
maar met het omliggende gebied is veel aan natuurontwikkeling gedaan.
Waterviolier.
In 1930 was 8% van de bevolking in Meppel joods en het had een grote synagoge. In de crisis jaren vertrokken veel joden naar het westen. Dit monument herinnert aan de 232 joden uit Meppel die in WO II vermoord werden.
Na WO II waren er geen joden meer in Meppel en daarom sloopte de gemeente de synagoge, waar ze later spijt van hadden. Een opgedoken rooster van die synagoge hangt hier aan een muur om aan te geven waar dit gebouw heeft gestaan.
De Grote kerk van Meppel.
Ik probeer of de deur in de toren open is en dat is zo. Ik ben wel verbaasd daar oude brandspuiten te zien staan.
De doorgang naar de kerk is wel gesloten.
De andere zijde van de kerk ziet er heel anders uit.
De Heerengracht in Meppel.
Entree van een jugendstilpand.
Tegeltableau in het portiek.
Het Wilhelminapark.
11 mei 2024 Koekange - Hoogeveen
Weer een route met veel verharding, maar verkeer zie ik vandaag nauwelijks.
Wel een heel aparte plaats om te nestelen.
Langs de route staat veel brem te bloeien.
De grote wat verruigde eenzame heide van Westerbergen.
Het dorp Echten telt vele rietgedekte boerderijen en schuren.
Er is ook een plaggenhut.
Interieur van de plaggenhut, aan de andere zijde was ruimte voor beesten. Een oudtante van mij gaf leg aan kinderen uit zulke plaggenhutten. Voor de les waste zij de kinderen, wat totaal niet op prijs werd gesteld door de ouders.
Huis te Echten. De baron was vroeger een machtig man in een groot gebied.
De duiventil van Huis te Echten.
Het Oude diep is ook een door de mens rechtgetrokken en van stuwen voorziene rivier. Hier heeft men een vistrap om de stuw gelegd.
Hier komt de vistrap onder de stuw uit.
Vlak voor Hoogeveen staat aan het einde van deze oprijlaan een boerderij waar in WO II de fam. Flokstra woonde. In augustus 1942 nam hij drie joodse onderduikers op. Op 21 oktober 1942 schoot het verzet uit Hoogeveen de NSB-burgemeester dood, waarop een razzia volgde. Flokstra nam toen nog zes joden op. Daarna maakte hij een ruimte van 4 bij 5 meter onder het hooi. In maart 1944 stonden opeens 17 Duitsers bij de boerderij. Na vijf uur doorzoeking gaven ze het op. Ondanks dit voorval naam hij kort erop nog vier onderduikers erbij. Al deze joden hebben de oorlog overleefd.
De Hoogeveense vaart die een belangrijke rol heeft gespeeld bij de afvoer van turf.
Hoogeveen is in de 17e eeuw ontstaan als vervening dorp. Dit huis uit de 17e eeuw is van een rijkere bewoner.
Korenmolen De Zwaluw.
2 juni 2024 Kremboong - Hoogeveen
tegen de richting in.
Omdat er geen busverbinding naar Kremboong meer is, neem ik de bus naar Noordscheschut en loop via Tiendeveen naar Kremboong.
Een paar jaar geleden zou ik met iemand naar Siberië lopen, maar de NS stak door een stokje voor. Nu gaat het echt gebeuren.
Onverhard, maar wel kniehoog gras.
Mooie bossen met opvallend veel soorten bomen en struiken.
Een omgevallen boom is na jaren verandert in een groen lint.
De streek is in de ban van van Gogh omdat hij hier drie maanden heeft geschilderd. Hier kan je een schilderij van hem in het landschap zetten en dat heb ik dus gedaan.
Op een mooie begraafplaats van Stuifzand wordt je herinnert aan een zwarte bladzijde in de vaderlandse geschiedenis.
Het Oude Diep, een riviertje dat door de mens vernield werd. Nu probeert men het weer een natuurlijker aanzien te geven.
Spreekt voor zichzelf en dat een dag voor de bevrijding.
Bovenleidingsportalen blijken een geliefde nestelplaats voor ooievaars.
In een vorig bericht had ik het al over de razzia in Hoogeveen. Het verzet wilde een distributiekantoor in het gemeentehuis overvallen, maar dat mislukte en werden de NSB-burgemeester en nog twee anderen doodgeschoten. Bij de razzia die daarop volgde vonden de Duitsers twee ondergedoken joden. De doden in het gemeentehuis moesten ook gewroken worden. Een NSB-er leverde de Duitsers een lijst van personen die niet blij waren met de Duitsers en zij kozen er drie uit. Op 1 augustus 21943 werden jonkheer de Jonge, notaris Mulder en Adriaan Baas en de opgepakte joden Levie en Manus van der Wijk in dit bos doodgeschoten.
Een enorme platte tonderzwam.
13 juni 2024 Kremboong - station Beilen
Waarom het Westerborkpad hier langs loopt is meer dan duidelijk.
De bovenloop van het Oude Diep
doet nog heel natuurlijk aan.
Een stukje van de vuilnisbelt komt in zicht. Het linkerdeel zijn ze aan het afdichten met klei.
Omdat de belt bekleed is met een voor water ondoordringbare laag komt er rondom de belt veel water naar beneden. Dit vlonderpad is wel zeer uitdagend, maar de binnenkant van de schoenen blijft droog.
Met behulp van het afstromende water heeft men tussen het Oude Diep en de belt een nieuw natuurgebied ingericht. Het wemelt er van de vlinders en libellen.
Sommige hellingen van de belt zijn bedekt met zonnepanelen.
Van 1929 tot 1999 was de VAM (Vuil Afvoer Maatschappij) hier heer en meester. Met speciale treinwagons werd vuilnis uit het westen van het land naar hier getransporteerd. Met deze grijper van 10.000 kilo werd een hap van 11 kubieke meter verplaatst, Nu is de VAM overgenomen door een Engels en een Duits bedrijf en verwerkt zelfs afval uit het buitenland.
Graafwiel voor het transporteren en omzetten van gft-afval.
Het oudste deel van de belt heeft nu een recreatieve bestemming. Wielrenners hebben hier een fraai parcours met voor Nederland ongewone hellingpercentages. Er is zelfs een kasseienhelling met een stijgingspercentage van 15%. Verder is er een uitgebreid netwerk van paden voor mountainbikers en veldrijders, wandelaars komen er verhoudingsgewijs bekaaid af. Het hoogste punt van het toegankelijke deel is 56 m hoog. Er staat een informatiepaviljoen.
Zicht op het niet toegankelijke deel waar nog druk gewerkt wordt en het nog wat hoger is.
Zicht op het bedrijfscomplex van het afvalverwerkingsbedrijf.
Tijdens de afdaling heb je echt het idee op een bergrug te lopen met een gigantisch uitzicht. Minder is de schapenstront op het pad.
Bij deze stapstenen moeten de schoenen weer het water in.
Vlak voor Beilen loop ik nog door het Boerenland.
23 maart 2024 Hooghalen - Beilen
tegen de richting in.
Zeer grote contrasten tussen licht en donker en felle hagelbuien.
Fladderende paddenstoelen.
Fraaie versperring van mijn route.
Agrarisch stilleven.
Enorme magnolia bij boerderij.
Via dit Oranjekanaal werden vliegtuigwrakken naar kamp Westerbork vervoerd om daar gedemonteerd te worden.
Joods kerkhof in Beilen, midden in een nieuwbouwwijk. Van de weggevoerde joden kwam niemand terug.
Ik loop ook over een enorm terrein van de GGZ Drenthe. Dit beeld "bescherming" is van Bert Kieviet.
De middeleeuwse Stefanuskerk te Beilen.
15 juni 2024 Hooghalen - kamp Westerbork
In het museum van kamp Westerbork wordt je vooral geconfronteerd met verhalen en voorwerpen van slachtoffers en overlevenden. Zo trof mij het verhaal van Ed van Tijn (PvdA politicus en burgemeester van Amsterdam). In 1943 werd hij en zijn moeder opgepakt en naar kamp Westerbork getransporteerd. Zijn vader zat in de Joodse raad en wist hen er met een list uit te krijgen. Ze doken daarna onmiddellijk onder. Ed verbleef op 18 verschillende onderduikadressen voor hij weer gepakt werd en in Westerbork terecht kwam. Omdat ondertussen Nederland "Judenfrei" was verklaard, vonden er geen transporten meer plaats naar de vernietigingskampen en verbleef hij tot de bevrijding in Kamp Westerbork. De joden mochten echter niet vertrekken, Kamp Westerbork werd een kamp voor collaborateurs en de elfjarige Ed kreeg een geladen wapen in de hand om ze te bewaken
Impressie van het interieur van een barak. Het meest cynische van alles is dat Kamp Westerbork voor de oorlog gebouwd was voor en bewoond door uit Duitsland gevluchte joden, waarna het in 1942 een Durchgangslager werd.
De eerste transporten naar de vernietigingskampen waren in juli 1942, De spoorlijn van Hooghalen naar Kamp Westerbork was toen nog niet klaar. aan gevoerde joden moesten toen te voet naar het kamp en soms nog dezelfde dag teruglopen om op transport gezet te worden.In 1946 is de spoorlijn weer weggehaald. Nu staat er om de 25 m een rechtopstaande biels die ieder transport weergeeft..
Soms staat er ook een foto op van iemand die in die trein zat.
De wagons waarin men vervoerd werd, 74 personen, een ton als privaat en een emmer water.
Het eindpunt van de spoorlijn met nog het originele stootblok, onderdeel van het Nationaal Monument Westerbork, waar voor het eerst een herdenking plaats vond. Kamp Westerbork was toen een kamp voor Molukkers, dat in 1971 gesloten werd, waarna men het kamp ging slopen. Pas in 1990 rees het idee hier een herinneringscentrum te maken.
Op initiatief van overlevende gevangenen werd dit monument van 102.000 stenen opgericht in de vorm van de kaart van Nederland. Voor elke gevangene een steen, meest joden, maar ook Roma en Sinti.
Voor elk vernietigingskamp bevindt zich een soort sarcofaag.
Omdat vanaf 1871 alle barakken afgebroken werden en verkocht als b.v. landbouwschuur, was het heel moeilijk om nog originele delen te vinden. Hier is dat voor barak 63 enigszins gelukt.
Het enige bouwsel dat nog was blijven staan, was de woning van de kampcommandant. Om verder verval tegen te gaan, staat deze in een ruime glazen hal, waar ook groepen ontvangen kunnen worden en er is ook een filmzaal.
Ingang van de schuilkelder voor de Duitsers, mochten de geallieerden een bombardement uitvoeren.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten